Skip to main content Scroll Top
28ης Οκτωβρίου 6, Ιωάννινα, Ήπειρος

Χρονια Παραρρινοκολπιτιδα

Χρονια Παραρρινοκολπιτιδα

Με τον όρο της χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας ορίζουμε τη φλεγμονή του βλεννογόνου της ρινός και των παραρρίνιων κόλπων που διαρκεί περισσότερο από 12 εβδομάδες. Η χρόνια παραρρινοκολπίτιδα χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, τη χρόνια παραρρινοκολπίτιδα με παρουσία ρινικής πολυποδίασης και τη χρόνια παραρρινοκολπίτιδα με απουσία ρινικής πολυποδίασης. Η δεύτερη κατηγορία, στην οποία απουσιάζει η ρινική πολυποδίαση, σχετίζεται περισσότερο με υποτροπιάζοντα επεισόδια ατελώς θεραπευθείσας οξείας παραρρινικολπίτιδας.

Οι παραρρίνιοι κόλποι είναι οι εξής: ιγμόρεια άντρα, μετωπιαίοι κόλποι, ηθμοειδείς κυψέλες, σφηνοειδείς κόλποι. Οι περισσότεροι ταυτίζουν τον όρο της χρόνιας παραρρινικολπίτιδας με τον όρο της χρόνιας ιγμορίτιδας. Ωστόσο, συνήθως σε περιπτώσεις χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας πάσχουν περισσότεροι του ενός παραρρίνιοι κόλποι. Αυτό που συχνά συμβαίνει είναι μια ομάδα αυτών να προεξάρχει σε ότι αφορά την χρόνια φλεγμονή. Έτσι προκύπτουν οι όροι: χρόνια ιγμορίτιδα, χρόνια μετωπιαία κολπίτιδα, χρόνια ηθμοειδίτιδα, χρόνια σφηνοειδίτιδα.

Προδιαθεσικοί παράγοντες χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας είναι η ρινική πολυποδίαση, η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος, η χρόνια ρινίτιδα (αλλεργική ή μη), η υπερτροφία των κάτω ρινικών κογχών, το σύνδρομο δυσκινησίας των κροσσών (πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές), η κυστική ίνωση, το κάπνισμα, διάφορες αυτοάνοσες παθήσεις, η ανοσοκαταστολή, η ηωσηνοφιλία, η υπερευαισθησία στην ασπιρίνη (ή και γενικότερα στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα), και το ιστορικό μυκητιασικής ρινοκολπίτιδας.

Κλινικά, η χρόνια παραρρινοκολπίτιδα μπορεί να εκδηλώνεται με ένα ή περισσότερα από τα εξής: χρόνια ή υποτροπιάζουσα ρινική συμφόρηση, χρόνια ή υποτροπιάζουσα ρινική καταρροή, χρόνιες ή υποτροπιάζουσες οπισθορρινικές εκκρίσεις, χρόνια και ήπια προσωπαλγία ή κεφαλαλγία, χρόνιες ή υποτροπιάζουσες διαταραχές της όσφρησης ή ανοσμία. Για τη διάγνωση ή την κλινική υπόνοια της χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον 2 από τα παραπάνω κλινικά ευρήματα / συμπτώματα.

Η διαγνωστική διαδικασία ξεκινά από το λεπτομερές ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ακολούθως, γίνεται πρόσθια ρινοσκόπηση, καθώς και ρινοενδοσκόπηση για τη διαπίστωση και της ενδεχόμενης ρινικής πολυποδίασης. Αρκετές φορές κρίνεται σκόπιμη και η λήψη καλλιέργειας ρινικού εκκρίματος. Ωστόσο, είναι προτιμότερο να έχουν παρέλθει τουλάχιστον 15-20 μέρες μεταξύ της λήψης καλλιέργειας και της τελευταίας λήψης αντιβιοτικής αγωγής. Στα αποτελέσματα της καλλιέργειας συχνά υπάρχουν περισσότερα του ενός βακτήρια, ενώ δεν αποκλείεται και η συνύπαρξη μυκήτων. Η απλή ακτινογραφία ιγμορείων / πωγωνοϊνιακή λήψη δεν είθισται πλέον να εφαρμόζεται για τη διάγνωση της χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας. Ο απεικονιστικός έλεγχος με αξονική τομογραφία σπλαχνικού κρανίου είναι η εξέταση εκλογής ειδικά για τις περιπτώσεις της ρινικής πολυποδίασης, για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων (πχ νεοπλασιών), καθώς και για τον προεγχειρητικό σχεδιασμό της αντιμετώπισης της χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας. Η μαγνητική τομογραφία σπλαχνικού κρανίου μπορεί να είναι συμπληρωματική ή να επιλέγεται για τη διαφορική διάγνωση άλλων παθήσεων.

Η αντιμετώπιση της χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας ποικίλλει. Στις περιπτώσεις παρουσίας ρινικής πολυποδίασης, η συντηρητική-φαρμακευτική θεραπεία περιλαμβάνει τη χορήγηση ρινικών κορτικοστεροειδών σε μορφή spray με ή χωρίς ταυτόχρονη χορήγηση κορτικοστεροειδών συστηματικά από το στόμα, ενώ σε συνύπαρξη αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό και αντιισταμινικά σε μορφή ρινικού spray ή από το στόμα. Σε περιπτώσεις εκτεταμένης ρινικής πολυποδίασης που δεν ελέγχεται με τη φαρμακευτική αγωγή, ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση με πιο ενδεδειγμένη χειρουργική μέθοδο να είναι η λειτουργική ενδοσκοπική χειρουργική ρινός (FESS: Functional Endoscopic Sinus Surgery) υπό γενική αναισθησία. Στις περιπτώσεις απουσίας ρινικής πολυποδίασης, η συντηρητική-φαρμακευτική θεραπεία περιλαμβάνει τη χορήγηση ρινικών κορτικοστεροειδών σε μορφή spray με ή χωρίς ταυτόχρονη χορήγηση κορτικοστεροειδών συστηματικά από το στόμα, ενώ σε συνύπαρξη αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό και αντιισταμινικά σε μορφή ρινικού spray ή από το στόμα. Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι τόσο συχνή επιλογή αν δεν συνυπάρχει σκολίωση του ρινικού διαφράγματος. Με ή χωρίς τη συνύπαρξη ρινικής πολυποδίασης, όταν διαπιστώνεται υποτροπιάζουσα  οξεία παραρρινοκολπίτιδα, η αντιμετώπιση είναι συντηρητική-φαρμακευτική και περιλαμβάνει τη ρινική αποσυμφόρηση και την αντιβιοτική αγωγή. Η αγωγή για τη ρινική αποσυμφόρηση μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση αγγειοσυσπαστικών ρινικών αποσυμφορητικών για 7 μέρες, τη χρήση κορτικοστεροειδών σε μορφή ρινικού spray, καθώς και τις ρινοπλύσεις με φυσιολογικό ορό για 15-20 μέρες. Επίσης, περιλαμβάνει τη χορήγηση αντιβιοτικής αγωγής από το στόμα για 10-14 μέρες ανάλογα με την αιτία και την εντόπιση της οξείας παραρρινοκολπίτιδας, με την επιλογή του αντιβιοτικού κάποιες φορές να εξαρτάται και από τα αποτελέσματα της καλλιέργειας/αντιβιογράμματος των ρινικών εκκρίσεων. Σε επίμονες καταστάσεις ή σε ύπαρξη επιπλοκής μπορεί η διάρκεια της αντιβιοτικής αγωγής να παραταθεί ή να γίνει ενδοφλεβίως. Σε ύπαρξη επιπλοκής μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση, η οποία πλέον προτιμάται να γίνεται με τη χρήση της ενδοσκοπικής χειρουργικής ρινός και παραρρίνιων κόλπων και λιγότερο συχνά με ανοικτές χειρουργικές μεθόδους. Σε οφθαλμικές επιπλοκές μπορεί να είναι απαραίτητη η παρουσία και η χειρουργική συμβολή Οφθαλμιάτρου. Σε ενδοκράνιες επιπλοκές είναι απαραίτητη η Νευροχειρουργική προσέγγιση. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάποιοι κλινικοί προτείνουν τη μακροχρόνια χορήγηση χαμηλής δόσης σχήματος μακρολίδων σε περιπτώσεις χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας με ή χωρίς τη συνύπαρξη ρινικής πολυποδίασης. Ακόμη, σε περιπτώσεις εμμένουσας χρόνιας παραρρινικολπίτιδας με συνύπαρξη θετικών τεστ αλλεργίας, έχει προταθεί η ειδική ανοσοθεραπεία απευαισθητοποίησης (υποδόρια ή υπογλώσσια χορήγηση).

Βιβλιογραφία

Anniko M, Bernal-Sprekelsen M, Bonkowsky V, Bradley P, Iurato S. European Manual of Medicine: Otorhinolaryngology, Head & Neck Surgery, Department of Otorhinolaryngology, Springer 2009

Carter A, Dattani N, Hannan SA. Chronic rhinosinusitis. BMJ. 2019 Feb 6;364:l131.

Ghogomu N, Kern R. Chronic rhinosinusitis: the rationale for current treatments. Expert Rev Clin Immunol. 2017 Mar;13(3):259-270.

Keating MK, Phillips JC, Phillips J. Chronic Rhinosinusitis. Am Fam Physician. 2023 Oct;108(4):370-377.

Markovic-Vasiljkovic B, Janovic A, Antic S, Barac A, Bracanovic M, Peric A, Bracanovic D. Assessment of chronic rhinosinusitis severity indicators: radiological and clinical perspective. J Infect Dev Ctries. 2023 Jun 30;17(6):854-859.

Michalik M, Krawczyk B. Chronic Rhinosinusitis-Microbiological Etiology, Potential Genetic Markers, and Diagnosis. Int J Mol Sci. 2024 Mar 11;25(6):3201.

Narendran N, Samargandy S, Volpe S, Patterson J, Gutama B, Chang E. Biologics and Surgery in Chronic Rhinosinusitis With Nasal Polyps: A Comparative Outcomes Analysis. Am J Rhinol Allergy. 2025 Nov;39(6):453-464.

Tran T, Staibano P, Snidvongs K, Nguyen TBV, Sommer DD. Extent of Endoscopic Sinus Surgery in Chronic Rhinosinusitis: A Systematic Review and Meta-Analysis.

Curr Allergy Asthma Rep. 2024 Nov;24(11):639-650.

Wallace DV. Treatment options for chronic rhinosinusitis with nasal polyps. Allergy Asthma Proc. 2021 Nov 1;42(6):450-460.

Zhou J, Yuan F, Huang T, Zhu L, Wu D. Current understanding of disease control and its application in patients with chronic rhinosinusitis. Front Cell Infect Microbiol. 2023 Jun 5;13:1104444.