Με τον όρο πρεσβυακουσία ορίζουμε την αμφοτερόπλευρη μείωση της ακουστικής οξύτητας που οφείλεται στην εκφύλιση λόγω γήρανσης του έσω ωτός ή και του κοχλιακού νεύρου. Πρόκειται για αμφοτερόπλευρη νευροαισθητήρια βαρηκοΐα η οποία παρουσιάζει ενός βαθμού συμμετρία μεταξύ των δύο αυτιών και αφορά κατά κανόνα μεγαλύτερη πτώση του ουδού της ακοής στις υψηλές συχνότητες.
Αν και είθισται να πιστεύεται ότι αυτή η νόσος εκδηλώνεται κυρίως στην 3η ηλικία και στο γηριατρικό πληθυσμό, ανάλογα με τη γενετική προδιάθεση και άλλους συμπαράγοντες κινδύνου, η πρεσβυακουσία μπορεί να εκδηλωθεί ακόμα και από την ηλικία των 45 ετών. Συμπαράγοντες κινδύνου μπορούν να θεωρηθούν ένα ή περισσότερα από τα εξής: σακχαρώδης διαβήτης, αθηροσκλήρυνση, δυσλιπιδαιμία, διαταραχές πήξης, αυτοάνοσες παθήσεις, χρόνιο ακουστικό τραύμα.
Όσον αφορά την παθοφυσιολογία της νόσου, η πρεσβυακουσία έχει τις ακόλουθες συνιστώσες: αισθητηριακή, νευρική, μεταβολική, μηχανική.
Ως αισθητηριακή πρεσβυακουσία ορίζεται η απώλεια λόγω εκφύλισης των τριχωτών κυττάρων του κοχλία.
Ως νευρική πρεσβυακουσία ορίζεται η απώλεια λόγω εκφύλισης νευρώνων κυρίως στο επίπεδο του ελικοειδούς γαγγλίου. Ως μεταβολική πρεσβυακουσία ορίζεται η εκφύλιση του κοχλία λόγω ατροφίας της αγγειώδους ταινίας. Ως μηχανική πρεσβυακουσία ορίζεται η εκφύλιση του κοχλία στο επίπεδο της βασικής μεμβράνης. Προφανώς, η πρεσβυακουσία συνήθως οφείλεται σε μικτή εκφύλιση σε περισσότερες της μίας από τις παραπάνω συνιστώσες, ενώ δεν πρέπει να ξεχνούμε και την εκφύλιση λόγω γήρανσης των κεντρικών ακουστικών οδών.
Για τη διάγνωση της πρεσβυακουσίας ουσιώδες είναι το λεπτομερές ιστορικό. Ο ασθενής έχει συχνά πρόβλημα στην επικοινωνία λόγω αμφοτερόπλευρης μείωσης της ακουστικής οξύτητας, το οποίο είναι πιο έκδηλο όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των συνομιλητών, ενώ όταν η πρεσβυακουσία επιδεινωθεί μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην κοινωνική απομόνωση, στην κατάθλιψη ή και στην αύξηση του κινδύνου ατυχημάτων. Ωστόσο, στα αρχικά στάδια της πρεσβυακουσίας μπορεί το προεξάρχον σύμπτωμα να είναι οι αμφοτερόπλευρες εμβοές. Η διάγνωση τίθεται κυρίως από την τονική ακοομετρία, ενώ σπανιότερα είναι χρήσιμες οι ωτοακουστικές εκπομπές και τα προκλητά ακουστικά δυναμικά. Συνεπικουρική μπορεί να είναι και η ομιλητική ακοομετρία, ενώ οι απεικονιστικές εξετάσεις έχουν εφαρμογή μόνο για αποκλεισμό άλλων οργανικών παθήσεων κυρίως του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Πρακτικά, δεν υπάρχει θεραπεία της νόσου παρά μόνο παρακολούθηση αυτής και προσπάθεια ελέγχου λοιπών προδιαθεσικών παραγόντων. Η αντιμετώπιση της επικοινωνιακής διαταραχής εξαιτίας της πρεσβυακουσίας έχει ως ακρογωνιαίο λίθο την εφαρμογή ακουστικών βαρηκοΐας. Σε σοβαρού βαθμού βαρηκοΐα προτείνεται η αμφοτερόπλευρη εφαρμογή ακουστικών βαρηκοΐας με σαφή πλεονεκτήματα όπως: καλύτερη αντίληψη της ομιλίας, καλύτερη εντόπιση του ήχου, απουσία φαινομένου ακουστικής στέρησης. Ακόμη, η εφαρμογή ακουστικού βαρηκοΐας μπορεί να μειώσει σε σημαντικό βαθμό και τις συνυπάρχουσες εμβοές.
Βιβλιογραφία
Αργύρης Γ, Παπαδοπούλου Σ. Εγκεφαλικές Συζυγίες: Λειτουργία, Διαγνωστικές Προσεγγίσεις, Θεραπευτικές Παρεμβάσεις, Εκδόσεις Ροτόντα, 2020
Ασημακόπουλος Δ, Σύγχρονη Ωτορινολαρυγγολογία Γηριατρικής, Εκδόσεις Ροτόντα, 2016
Aziz A, Md Daud MK, Nik Othman NA, Abd Rahman N. Early Detection of High-frequency Presbycusis Among Normal Hearing Individuals. Otol Neurotol. 2020 Sep;41(8):e989-e992.
Bowl MR, Dawson SJ. Age-Related Hearing Loss. Cold Spring Harb Perspect Med. 2019 Aug 1;9(8):a033217.
Gates GA, Mills JH. Presbycusis. Lancet. 2005 Sep 24-30;366(9491):1111-20.
Ko J. Presbycusis and its management. Br J Nurs. 2010 Feb 11-24;19(3):160-5.
Parham K, McKinnon BJ, Eibling D, Gates GA. Challenges and opportunities in presbycusis. Otolaryngol Head Neck Surg. 2011 Apr;144(4):491-5
Patel R, McKinnon BJ. Hearing Loss in the Elderly. Clin Geriatr Med. 2018 May;34(2):163-174.
Rodríguez-Valiente A, Álvarez-Montero Ó, Górriz-Gil C, García-Berrocal JR. Prevalence of presbycusis in an otologically normal population. Acta Otorrinolaringol Esp (Engl Ed).
Tawfik KO, Klepper K, Saliba J, Friedman RA. Advances in understanding of presbycusis. J Neurosci Res. 2020 Sep;98(9):1685-1697.