Πρόκειται για φλεγμονή του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου, συνήθως ήπιας βαρύτητας, η οποία μπορεί να επεκτείνεται και στο δέρμα της κόγχης του πτερυγίου του ωτός. Κάποιοι εντάσσουν το έκζεμα του έξω ακουστικού πόρου ως ένα είδος εξωτερικής ωτίτιδας. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, το έκζεμα του έξω ακουστικού πόρου μπορεί να αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα για ανάπτυξη τυπικής εξωτερικής ωτίτιδας, ειδικά αν συνοδεύεται από αυτοτραυματισμό λόγω κνησμού ή από αυξημένη υγρασία εντός του έξω ακουστικού πόρου (πχ κολύμπι σε πισίνα). Επίσης, μπορεί να αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα για ανάπτυξη βύσματος κυψελίδας.
Η αιτιολογία του εκζέματος του έξω ακουστικού πόρου ποικίλει. Πολλές φορές θεωρείται ως ιδιοπαθής υπερευαισθησία του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου, δηλαδή χωρίς σαφή αιτιολογία. Ωστόσο, έχουν ενοχοποιηθεί ένα ή περισσότερα από τα εξής: δερματολογικές παθήσεις (πχ σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, ψωρίαση), αυτοάνοσες παθήσεις, επαναλαμβανόμενος αυτοτραυματισμός του έξω ακουστικού πόρου, χρόνια ωτόρροια λόγω χρόνιας μέσης ωτίτιδας με συνοδή τυμπανική διάτρηση, βαφές μαλλιών, γήρανση.
Το έκζεμα του έξω ακουστικού πόρου διακρίνεται σε δύο μορφές, την ξηρή και την υγρή, οι οποίες δεν είναι πάντα εύκολα διακριτές. Η ξηρή μορφή χαρακτηρίζεται από απολέπιση, ξηρότητα και κατά τόπους ατροφία του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου. Αυτή η μορφή προδιαθέτει περισσότερο σε ανάπτυξη βύσματος κυψελίδας. Επίσης, η απολέπιση μπορεί να επεκτείνεται συχνότερα στο δέρμα της κόγχης του έξω ακουστικού πόρου και να συνυπάρχουν ραγάδες στην είσοδο του έξω ακουστικού πόρου. Όταν η απολέπιση συνυπάρχει και στην οπισθοωτιαία αύλακα, πρέπει να γίνεται έλεγχος για συνύπαρξη δερματολογικής πάθησης. Η υγρή μορφή χαρακτηρίζεται από ήπιο οίδημα και ερυθρότητα του έξω ακουστικού πόρου με υποτροπιάζουσα ήπια και συνήθως υδαρή ωτόρροια. Σπανιότερα είναι εμφανείς ακόμα και φυσαλίδες ή κρούστες στο δέρμα του έξω ακουστικού πόρου. Αυτή η μορφή προδιαθέτει περισσότερο σε ανάπτυξη τυπικής εξωτερικής ωτίτιδας.
Η κλινική εικόνα του εκζέματος συνήθως αφορά και τα δύο αυτιά, με συμμετρική ή ασύμμετρη βαρύτητα, και περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα εξής: υποτροπιάζων κνησμός ωτός, απολέπιση που μπορεί με την αφαίρεση του λεπίου ή της κρούστας να καταλείπει μικρή εκδορά ήπια αιμορραγούσα ή μη, υποτροπιάζουσα ωτόρροια, αίσθημα πληρότητας του ωτός. Σε περίπτωση εξέλιξης σε τυπική εξωτερική ωτίτιδα συνυπάρχει και η ωταλγία.
Η διάγνωση τίθεται συνήθως με την κλινική εικόνα και την ωτομικροσκόπηση. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου μπορεί να κριθεί απαραίτητος ο εργαστηριακός ανοσολογικός έλεγχος για τον αποκλεισμό αυτοάνοσων παθήσεων. Επίσης, δεν είναι σπάνια η ανάγκη συνεκτίμησης ενός περιστατικού από Ωτορινολαρυγγολόγο και Δερματολόγο. Σπάνια είναι η περίπτωση ανάγκης λήψης του ωτικού εκκρίματος προς καλλιέργεια.
Η θεραπεία είναι ανάλογη της μορφής και της βαρύτητας του εκζέματος του έξω ακουστικού πόρου και μπορεί να περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα εξής: καθαρισμός υπό ωτομικροσκόπηση, αποφυγή αυτοκαθαρισμού ή αυτοτραυματισμού του ωτός, χρήση ενυδατικής ή κορτιζονούχου αλοιφής στην είσοδο του έξω ακουστικού πόρου. Σε περίπτωση εξέλιξης σε τυπική εξωτερική ωτίτιδα μπορεί να χρειαστεί τοπική αγωγή με ωτικές σταγόνες αντιβιοτικού με ή χωρίς κορτικοστεροειδές, ενδεχόμενη χρήση αλοιφής αντιβιοτικού με ή χωρίς κορτικοστεροειδές στην είσοδο του έξω ακουστικού πόρου, ενδεχόμενη χορήγηση αντιβιοτικής αγωγής από το στόμα.
Βιβλιογραφία
Hajioff D, MacKeith S. Otitis externa. BMJ Clin Evid. 2015 Jun 15;2015:0510.
Jacobsson S, Karlsson G, Rignér P, Sanner E, Schrewelius C. Clinical efficacy of budesonide in the treatment of eczematous external otitis. Eur Arch Otorhinolaryngol. 1991;248(4):246-9.
Khamaganova IV, Piven NP.Combined treatment of external auditory canal diseases in dermatological practice. Vestn Otorinolaringol. 2010;(2):66-8.
Krahl D. Chronic otitis externa from the dermatologic viewpoint. Laryngorhinootologie. 1992 Dec;71(12):644-8.




