Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος είναι μία από τις πιο συχνές ανατομικές ανωμαλίες του ρινικού σκελετού. Πιο συγκεκριμένα, περιλαμβάνει μία ή περισσότερες από τις παρακάτω διαταραχές: λοξή φορά χόνδρινης μοίρας ρινικού διαφράγματος, λοξή φορά οστέινης μοίρας ρινικού διαφράγματος, παρεκτόπιση ή και απεξάρθρωση του τετράπλευρου χόνδρου, οστέινη άκανθα ή ακρολοφία του υποδιαφράγματος, ασυμμετρία εύρους ρινικών θαλαμών, στένωση εύρους της μίας ή και των δύο ρινικών θαλαμών.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθούμε στην ανατομία του ρινικού διαφράγματος. Το ρινικό διάφραγμα χωρίζει το εσωτερικό της ρινός σε δύο ξεχωριστές ρινικές θαλάμες (ή κοιλότητες), τη δεξιά και την αριστερή. Επίσης, το ρινικό διάφραγμα σχηματίζεται από μία χόνδρινη δομή, τον τετράπλευρο χόνδρο, και από δύο οστέινες δομές, το κάθετο πέταλο του ηθμοειδούς οστού και το οστό της ύνιδας. Ακόμη, το ρινικό διάφραγμα λειτουργεί και ως ένα επιπλέον «στήριγμα» των υπόλοιπων δομών του ρινικού σκελετού. Σε ότι αφορά τη φυσιολογία, πέραν της ρύθμισης της ροής του αναπνεόμενου αέρα, το ρινικό διάφραγμα συμμετέχει επικουρικά και στην εφύγρανση, στη θέρμανση και στον καθαρισμό του εισπνεόμενου αέρα μέσω της βλεννογονικής επιφάνειάς του δεξιά και αριστερά.
Τα αίτια της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος μπορούν να είναι συγγενή, αναπτυξιακά ή επίκτητα. Τα αναπτυξιακά είναι τα πιο συχνά και αφορούν την δημιουργία δυσμορφιών, όπως λοξή φορά ή άκανθα, κατά την ανάπτυξη του ρινικού διαφράγματος, δηλαδή λόγω δυσαρμονίας της ανάπτυξης των οστέινων και χόνδρινων δομών του, κυρίως στην παιδική και εφηβική ηλικία. Επίσης, συχνά είναι και τα επίκτητα αίτια που αφορούν κλειστές ή ανοικτές κακώσεις του ρινικού σκελετού και του προσώπου, συμπεριλαμβάνοντας από απλούς τραυματισμούς της ρινός (πχ σε διαπληκτισμούς ή αθλοπεδίες) μέχρι και σοβαρές γναθοπροσωπικές κακώσεις (πχ τροχαία ατυχήματα). Τα συγγενή αίτια είναι σπάνια και αφορούν γναθοπροσωπικές ανωμαλίες σχετιζόμενες ή μη με σύνδρομα.
Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος μπορεί να συνοδεύεται και από άλλες παθήσεις της ρινός. Συχνά, αλλά όχι απαραίτητα, μπορεί να συνοδεύεται από εξωτερικές δυσμορφίες της ρινός, όπως η υβώδης μύτη ή λοξή μύτη με παρεκτόπιση του χόνδρινου τμήματος ή και της οστέινης ρινικής πυραμίδας. Επίσης, στο εσωτερικό της ρινός, συνήθως η μία ρινική θαλάμη έχει μεγαλύτερο εύρος από την άλλη. Ωστόσο, συχνά συμβαίνει μια παράδοξη αντιδραστική υπερτροφία της κάτω ρινικής κόγχης στη ρινική θαλάμη με το μεγαλύτερο εύρος. Ακόμη, σκολίωση του ρινικού διαφράγματος που προκαλεί σημαντική στένωση της ρινικής θαλάμης μπορεί να προδιαθέτει σε αύξηση της συχνότητας υποτροπιάζουσας οξείας παραρρινοκολπίτιδας ή και σε χρόνια παραρρινοκολπίτιδα. Επιπλέον, η ύπαρξη έντονα προεξέχουσας άκανθας ή ακρολοφίας στο υποδιάφραγμα μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο επίσταξης, ειδικά σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακά ή αντιπηκτικά φάρμακα.
Η κλινική εικόνα της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος μπορεί να περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα εξής: δυσχέρεια ρινικής αναπνοής, διαταραχές όσφρησης (μηχανική υποσμία), υποτροπιάζουσες παραρρινοκολπίτιδες ή χρόνια παραρρινοκολπίτιδα, υποτροπιάζουσα επίσταξη, ροχαλητό, υπνική άπνοια. Η συχνότητα και η βαρύτητα των παραπάνω εξαρτάται και από την συνύπαρξη ή μη άλλων παθήσεων της ρινός (πχ ρινική πολυποδίαση).
Η διάγνωση της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος ξεκινά με την απλή επισκόπηση και την κλινική εξέταση όπου ίσως παρατηρηθούν συνοδές εξωτερικές δυσμορφίες της ρινός. Ακολουθούν η πρόσθια ρινοσκόπηση και κυρίως η ρινοενδοσκόπηση που αποτελούν τις εξετάσεις εκλογής όχι μόνο για τη διάγνωση της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος, αλλά και για τον εντοπισμό άλλων πιθανών συνοδών παθήσεων (πχ αλλεργικής ρινίτιδας, υπερτροφίας κάτω ρινικών κογχών, ρινικής πολυποδίασης). Οι απλές ακτινογραφίες, όπως η πωγωνοϊνιακή ( ή κόλπων προσώπου) προβολή μπορεί επίσης να δώσει πληροφορίες για την κλίση του ρινικού διαφράγματος, αλλά δε συνηθίζεται να εκτελείται για αυτό το λόγο. Η αξονική τομογραφία σπλαχνικού κρανίου (εγκάρσιες και στεφανιαίες προβολές) έχει εφαρμογή για τη διάγνωση άλλων συνοδών παθήσεων (πχ ρινικής πολυποδίασης, χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας) καθώς και σε περιπτώσεις κακώσεων.
Η θεραπεία της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος είναι χειρουργική και αφορά τον ευθειασμό του υπό γενική αναισθησία. Η συνηθέστερη τεχνική που ακολουθείται είναι η πλαστική του ρινικού διαφράγματος κατά Cottle. Ο δε ευθειασμός του ρινικού διαφράγματος υπό τοπική αναισθησία έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί. Η ηλικία παρέμβασης είναι συνήθως μετά τα 16 έτη, με αρκετούς να θέτουν ως ασφαλή όρια τα 18-20 έτη στους άνδρες και τα 16-18 έτη στις γυναίκες. Βέβαια σε περιπτώσεις κακώσεων, ειδικά σοβαρών, είναι προφανές ότι γίνεται παρέμβαση ανεξαρτήτως ηλικίας. Εξάλλου, ακόμα και σε νεογέννητα, αν παρατηρηθεί η σπάνια περίπτωση απεξάρθρωσης του τετράπλευρου χόνδρου του ρινικού διαφράγματος κατά τον τοκετό, επιχειρείται άμεσα ανάταξη με χειρισμούς. Επίσης, σε περιπτώσεις εξωτερικής δυσμορφίας της ρινός μπορεί να γίνει ταυτόχρονα και πλαστική αποκατάσταση του εξωτερικού χόνδρινου ρινικού σκελετού και της οστέινης ρινικής πυραμίδας. Τέλος, σε συνυπάρχουσες παθήσεις των ρινικών κοιλοτήτων ή των παραρρίνιων κόλπων (πχ ρινική πολυποδίαση ή χρόνια παραρρινοκολπίτιδα) ενδέχεται ο ευθειασμός του ρινικού διαφράγματος να ακολουθηθεί από ρινοενδοσκοπική χειρουργική αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων (FESS: Functional Endoscopic Sinus Surgery).
Βιβλιογραφία
Alghamdi FS, Albogami D, Alsurayhi AS, Alshibely AY, Alkaabi TH, Alqurashi LM, Alahdal AA, Saber AA, Almansouri OS. Nasal Septal Deviation: A Comprehensive Narrative Review. Cureus. 2022 Nov 10;14(11):e31317.
Chen F, Yan Y, Gong H. A Novel Septoplasty Technique for Patients With Nasal Fractures. J Craniofac Surg. 2022 Mar-Apr 01;33(2):e116-e117.
Janovic N, Janovic A, Milicic B, Djuric M. Relationship between nasal septum morphology and nasal obstruction symptom severity: computed tomography study. Braz J Otorhinolaryngol. 2022 Sep-Oct;88(5):663-668.
Lee E, Lee SJ, Kim HJ, Shin JM, Choi JH, Lee JY. Incidence of redeviated nasal septum after septoplasty in adolescent and adult patients. Acta Otolaryngol. 2018 Oct;138(10):909-912.
Lee SJ, Liong K, Lee HP. Deformation of nasal septum during nasal trauma. Laryngoscope. 2010 Oct;120(10):1931-9.
Lepley TJ, Frusciante RP, Malik J, Farag A, Otto BA, Zhao K. Otolaryngologists’ radiological assessment of nasal septum deviation symptomatology. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2023 Jan;280(1):235-240.
Most SP, Rudy SF. Septoplasty: Basic and Advanced Techniques. Facial Plast Surg Clin North Am. 2017 May;25(2):161-169.
Serifoglu I, Oz İİ, Damar M, Buyukuysal MC, Tosun A, Tokgöz Ö. Relationship between the degree and direction of nasal septum deviation and nasal bone morphology.
Head Face Med. 2017 Feb 28;13(1):3.
Sykes JM, Kim JE, Shaye D, Boccieri A. The importance of the nasal septum in the deviated nose. Facial Plast Surg. 2011 Oct;27(5):413-21.
Teixeira J, Certal V, Chang ET, Camacho M. Nasal Septal Deviations: A Systematic Review of Classification Systems. Plast Surg Int. 2016;2016:7089123.




