Η ωτομύκωση αποτελεί μια ξεχωριστή μορφή εξωτερικής ωτίτιδας και ορίζεται ως η συλλογή μυκήτων στον έξω ακουστικό πόρο. Αυτή η πάθηση είναι σχετικά συχνή και μπορεί να είναι μονόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη.
Προδιαθεσικοί παράγοντες για την ανάπτυξη ωτομύκωσης είναι ένα ή περισσότερα από τα εξής: κατάχρηση ωτικών σταγόνων που περιέχουν τοπικό αντιβιοτικό ή κορτικοστεροειδές ή και τα δύο, αυξημένη τοπική υγρασία (πχ κολύμβηση σε πισίνα ή στη θάλασσα), χρήση ωτοασπίδων ή ακουστικών (βαρηκοΐας ή τύπου hands free) που δεν καθαρίζονται επιμελώς και τακτικά, ανοσοκαταστολή (πχ αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης, αιματολογικές παθήσεις, χημειοθεραπευόμενοι ασθενείς, λοίμωξη με HIV).
Η κλινική εικόνα ποικίλλει ανάλογα με τη βαρύτητα της πάθησης. Συχνότερα, η εκδήλωση της νόσου περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα εξής: κνησμός ωτός (φαγούρα), αίσθημα πληρότητας ωτός, μείωση ακουστικής οξύτητας, ήπια ωταλγία (πιο σοβαρή όταν υπάρχει τραυματισμός κατά την προσπάθεια αυτοκαθαρισμού από τον ασθενή), εμβοές, ήπια ωτόρροια.
Η διάγνωση τίθεται με την ωτομικροσκόπηση και την ανεύρεση μαζών μυκήτων οι οποίες μπορεί να έχουν τη χαρακτηριστική μορφή λευκού υποστρώματος που μοιάζει με «βαμβάκι» με μελανές κηλίδες πάνω του, ενώ σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να τίθεται η υπόνοια μυκητίασης λόγω του χρώματος και της υφής των ωτικών εκκρίσεων. Σε αμφίβολες ή επίμονες περιπτώσεις μπορεί να είναι απαραίτητη η λήψη ωτικού εκκρίματος προς καλλιέργεια. Οι συχνότεροι μύκητες που ανευρίσκονται είναι ο Aspergillus Niger και η Candida Albicans.
Η θεραπεία περιλαμβάνει αρχικά την κατά το δυνατόν αφαίρεση των μαζών των μυκήτων από τον έξω ακουστικό πόρο με χρήση αναρρόφησης ή και ωτολαβίδας υπό ωτομικροσκόπηση. Ακολούθως, γίνεται σύσταση για εφαρμογή αντιμυκητιασικών ωτικών σταγόνων για 10-15 μέρες, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου ώστε να αντιμετωπιστεί η ωτομύκωση, αλλά και να αποφευχθεί η υποτροπή της. Επίσης, συστήνεται να αποφεύγεται η είσοδος νερού στον έξω ακουστικό πόρο και η χρήση ωτοασπίδων, ακουστικών ή μπατονέττας αυτοκαθαρισμού για 15 μέρες.
Τέλος, αναφέρεται η εξαιρετικά σπάνια περίπτωση διεισδυτικής ωτομύκωσης σε βαριά ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς ή σε περιπτώσεις συνυπάρχουσας κακοήθειας στον έξω ακουστικό πόρο. Όπως είναι προφανές, σε αυτές τις σπάνιες περιπτώσεις η κλινική εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει έντονη ωταλγία με δύσοσμες ωτικές εκκρίσεις. Επίσης, είναι πιθανά ένα ή περισσότερα από τα εξής: διάτρηση της τυμπανικής μεμβράνης, προσβολή του οστέινου έξω ακουστικού πόρου και συνεπώς και του κροταφικού οστού (σπάνια), μαστοειδίτιδα (σπάνια), μηνιγγίτιδα (σπάνια). Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η λήψη καλλιέργειας ωτικού εκκρίματος από την οποία απομονώνεται συχνά ο Aspergillus Fumigatus, καθώς και η καλλιέργεια αίματος, ενώ μπορεί να χρειαστεί και αξονική τομογραφία λιθοειδών οστών ή και εγκεφάλου με ή χωρίς τη χρήση ενδοφλέβιου σκιαγραφικού. Επίσης, σε αυτές τις εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η χορήγηση αντιμυκητιασικών φαρμάκων συστηματικά (από το στόμα ή ενδοφλεβίως) ή ακόμα και ο χειρουργικός καθαρισμός υπό γενική αναισθησία. Ευτυχώς, αυτή η κατάσταση της διεισδυτικής ωτομύκωσης σχεδόν δε συναντάται στο γενικό πληθυσμό.
Βιβλιογραφία
Abo-Zed A, Phan T. Tympanic membrane perforation secondary to Aspergillus niger otomycosis. IDCases. 2020 Sep 5;22:e00944.
Kiakojori K, Bagherpour Jamnani N, Khafri S, Mahdavi Omran S. Assessment of Response to Treatment in Patients with Otomycosis. Iran J Otorhinolaryngol. 2018 Jan;30(96):41-47.
Pontes ZB, Silva AD, Lima Ede O, Guerra Mde H, Oliveira NM, Carvalho Mde F, Guerra FS. Otomycosis: a retrospective study. Braz J Otorhinolaryngol. 2009 May Jun;75(3):367-70.
Vennewald I, Klemm E. Otomycosis: Diagnosis and treatment. Clin Dermatol. 2010 Mar 4;28(2):202-11.
Viswanatha B, Sumatha D, Vijayashree MS. Otomycosis in immunocompetent and immunocompromised patients: comparative study and literature review. Ear Nose Throat J. 2012 Mar;91(3):114-21.




