Ως οξεία ή αιφνίδια απώλεια ακοής ορίζεται η οξεία νευροαισθητήρια βαρηκοΐα χωρίς εμφανή αιτία. Ως οξεία ορίζουμε την έναρξη της βαρηκοΐας σε χρονικό διάστημα συνήθως μικρότερο των 72 ωρών (μπορεί να συμβεί και μέσα σε λίγα λεπτά ή ώρες), αν και υπάρχει σχετική ευελιξία ανάλογη και με την ευκολία ή μη λήψης ορθού ιστορικού. Συνεπώς το χρονικό όριο μπορεί να αφορά και λίγο περισσότερες από 3 ημέρες. Επίσης, είναι σημαντικό, αν είναι διαθέσιμο, να υπάρχει σύγκριση με παλιότερο ακοομετρικό έλεγχο για να αποκλειστεί και ενδεχόμενη χρονιότητα της βαρηκοΐας. Η νευροαισθητήρια βαρηκοΐα είναι κατά κανόνα μονόπλευρη και αφορά συνήθως 3 ή περισσότερες συχνότητες, αν και μπορεί να αφορά από μία έως και όλες τις εξεταζόμενες συχνότητες. Επίσης, η οξεία απώλεια ακοής ορίζεται και ως ιδιοπαθής, καθώς τουλάχιστον στα αρχικά στάδια δεν ανευρίσκεται εμφανές αίτιο, ενώ μπορεί να μη βρεθεί ούτε και μετά την πλήρη διερεύνηση.
Όπως προαναφέρθηκε, η αιτιολογία είναι τις περισσότερες φορές αδιευκρίνιστη. Θεωρητικά, η βλάβη είναι πιθανότερο να εντοπίζεται στο επίπεδο του κοχλία σε σύγκριση με το επίπεδο του ακουστικού νεύρου. Ωστόσο, έχουν ενοχοποιηθεί ως αίτια ένα ή περισσότερα από τα εξής: ιογενείς λοιμώξεις, ανοσολογικές διαταραχές, αυτοάνοσες παθήσεις, διαταραχές του κυκλοφορικού συστήματος, διαταραχές της μικροκυκλοφορίας του κοχλία (σπασμός ή θρόμβωση της λαβυρινθικής αρτηρίας), σακχαρώδης διαβήτης, δυσλιπιδαιμία, νεοπλασίες του ακουστικού νεύρου ή πλησίον αυτού, λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος, οξεία έκθεση σε θόρυβο, κάκωση του ωτός ή του κεντρικού νευρικού συστήματος, ρήξη δευτερεύοντα τυμπανικού υμένα, βαρότραυμα ωτός (πχ αεροπορικό ταξίδι), άρση βάρους, έντονο σωματικό ή ψυχικό stress, γενετική προδιάθεση. Είναι προφανές πως αν αναγνωριστεί κάποια συγκεκριμένη αιτία, τότε αναφερόμαστε σε οξεία απώλεια ακοής, αλλά όχι στην κλασσική ιδιοπαθή οξεία απώλεια της ακοής.
Η κλινική εικόνα αφορά την οξεία έναρξη ενός ή περισσότερων από τα ακόλουθα: εμβοές ωτός, αίσθημα πληρότητας ωτός, αντιληπτή από τον ασθενή μείωση της ακουστικής οξύτητας, συμπτωματολογία ιλίγγου (σπανιότερη κλινική εκδήλωση, υποδηλώνει χειρότερη πρόγνωση, χρήζει διαφορικής διάγνωσης από τη νόσο του Meniere). Όπως έχει προαναφερθεί η παραπάνω κλινική εικόνα και συμπτωματολογία αφορά κατά κανόνα μόνο το ένα αυτί.
Η διάγνωση τίθεται με τη διαπίστωση της νευροαισθητήριας βαρηκοΐας κατά την τονική ακοομετρία. Το τονικό ακοόγραμμα μπορεί να αναδείξει μία από τις ακόλουθες μορφές νευροαισθητήριας βαρηκοΐας: βασεοκοχλιακού τύπου (πτώση ουδού στις υψηλές συχνότητες), κορυφοκοχλιακού τύπου (πτώση ουδού στις χαμηλές συχνότητες), μεσοκοχλιακού τύπου (πτώση ουδού στις μέσες συχνότητες), πανκοχλιακού τύπου (πτώση ουδού σε όλες τις συχνότητες). Η ωτομικροσκόπηση κατά κανόνα δεν αναδεικνύει παθολογικά ευρήματα. Το τυμπανόγραμμα είναι επίσης κατά κανόνα φυσιολογικό. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι στην οξεία απώλεια ακοής είναι προτιμότερο να μην διενεργούνται τα ακουστικά αντανακλαστικά σε πρώτη φάση. Οι εργαστηριακές εξετάσεις αίματος περιλαμβάνουν κυρίως τον ανοσολογικό έλεγχο για τον αποκλεισμό αυτοάνοσων παθήσεων. Επίσης, πρέπει να γίνεται απεικονιστικός έλεγχος του κεντρικού νευρικού συστήματος, κατά προτίμηση μαγνητική τομογραφία βάσης κρανίου-έσω ακουστικών πόρων με ταυτόχρονη χορήγηση ενδοφλέβιου σκιαγραφικού, για τον αποκλεισμό νεοπλασιών του ακουστικού νεύρου ή της γεφυροπαρεγκεφαλιδικής γωνίας. Εναλλακτικά, μπορεί να διενεργηθεί αξονική τομογραφία λιθοειδών με ταυτόχρονη χορήγηση ενδοφλέβιου σκιαγραφικού. Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο η χρήση των ωτοακουστικών εκπομπών, όσο και η χρήση των ακουστικών προκλητών δυναμικών δε συνηθίζεται να εφαρμόζονται στην αρχική διαγνωστική προσέγγιση, αλλά μπορεί να χρειαστούν στη μετέπειτα διαγνωστική διερεύνηση.
Η συνήθης θεραπευτική προσέγγιση της ιδιοπαθούς οξείας απώλειας της ακοής αφορά τη συστηματική χορήγηση κορτικοστεροειδών για χρονικό διάστημα 10-15 ημερών. Τα κορτικοστεροειδή χορηγούνται με στόχο τη βελτίωση της μικροκυκλοφορίας και του μεταβολισμού στο επίπεδο του κοχλία (ή και την αποσυμπίεση του ακουστικού νεύρου). Κατά προτίμηση, τις πρώτες 3 ημέρες η χορήγηση κορτικοστεροειδών είναι ενδοφλέβια και ακολουθείται από σταδιακά μειούμενη χορήγηση κορτικοστεροειδών από το στόμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι όσο πιο γρήγορα ξεκινήσει η χορήγηση κορτικοστεροειδών σε σχέση με την έναρξη της οξείας απώλειας της ακοής, τόσο ευνοϊκότερη είναι η πρόγνωση στην αποκατάσταση αυτής. Πιο συγκεκριμένα, είναι προτιμότερο να ξεκινά η κορτιζονοθεραπεία τις πρώτες 72 ώρες ή τουλάχιστον την 1η εβδομάδα από την έναρξη της οξείας απώλειας της ακοής. Βέβαια, η πρόγνωση εξαρτάται και από το βαθμό της νευροαισθητήριας βαρηκοΐας κατά την έναρξη της οξείας απώλειας της ακοής. Σε αντένδειξη συστηματικής χορήγησης κορτικοστεροειδών ή σε αποτυχία της συστηματικής χορήγησης κορτικοστεροειδών προτείνονται συνεδρίες ενδοτυμπανικών εγχύσεων κορτικοστεροειδών με εξατομικευμένο και ανάλογο με τον κάθε ασθενή πρόγραμμα. Σε αποτυχία όλων των παραπάνω, έχει προταθεί και η χορήγηση υπερβαρικού οξυγόνου κατά προτίμηση εντός 1-1μιση μήνα από την έναρξη της οξείας απώλειας της ακοής. Θεραπευτικές προσεγγίσεις με σχετικά αμφίβολη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια είναι οι εξής: αντιικά φάρμακα, διουρητικά φάρμακα, αγγειοδιασταλτικά φάρμακα, διογκωτικοί παράγοντες πλάσματος, μαννιτόλη, πλασμαφαίρεση, χορήγηση γ-σφαιρίνης. Η χορήγηση συμπλεγμάτων βιταμινών Β από το στόμα μπορεί να είναι συνεπικουρική.
Βιβλιογραφία
Ασημακόπουλος Δ, Σύγχρονη Ωτορινολαρυγγολογία Γηριατρικής, Εκδόσεις Ροτόντα, 2016
Anniko M, Bernal-Sprekelsen M, Bonkowsky V, Bradley P, Iurato S. European Manual of Medicine: Otorhinolaryngology, Head & Neck Surgery, Department of Otorhinolaryngology, Springer 2009
Chandrasekhar SS, Tsai Do BS, Schwartz SR, Bontempo LJ, Faucett EA, Finestone SA, Hollingsworth DB, Kelley DM, Kmucha ST, Moonis G, Poling GL, Roberts JK, Stachler RJ, Zeitler DM, Corrigan MD, Nnacheta LC, Satterfield L. Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2019 Aug;161(1_suppl):S1-S45
Chen X, Fu YY, Zhang TY. Role of viral infection in sudden hearing loss. J Int Med Res. 2019 Jul;47(7):2865-2872.
Chrysouli K, Kollia P, Papanikolaou V, Chrysovergis A. The effectiveness of intratympanic steroid injection in addition to systemic corticosteroids in the treatment of idiopathic sudden sensorineural hearing loss. Am J Otolaryngol. 2023 Jul-Aug;44(4):103872.
Greco A, Fusconi M, Gallo A, Marinelli C, Macri GF, De Vincentiis M. Sudden sensorineural hearing loss: an autoimmune disease? Autoimmun Rev. 2011 Oct;10(12):756-61.
Herrera M, García Berrocal JR, García Arumí A, Lavilla MJ, Plaza G. Update on consensus on diagnosis and treatment of idiopathic sudden sensorineural hearing loss. Grupo de Trabajo de la Comisión de Audiología de la SEORL.Acta Otorrinolaringol Esp (Engl Ed). 2019 Sep-Oct;70(5):290-300.
Joshua TG, Ayub A, Wijesinghe P, Nunez DA. Hyperbaric Oxygen Therapy for Patients With Sudden Sensorineural Hearing Loss: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2022 Jan 1;148(1):5-11.
Kuhn M, Heman-Ackah SE, Shaikh JA, Roehm PC. Sudden sensorineural hearing loss: a review of diagnosis, treatment, and prognosis. Trends Amplif. 2011 Sep;15(3):91-105.
Raghunandhan S, Agarwal AK, Natarajan K, Murali S, Anand Kumar RS, Kameswaran M. Effect of intravenous administration of steroids in the management of sudden sensori-neural hearing loss: our experience. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2013 Jul;65(3):229-33.
Young YH. Contemporary review of the causes and differential diagnosis of sudden sensorineural hearing loss. Int J Audiol. 2020 Apr;59(4):243-253.