Οι ωτοακουστικές εκπομπές (Otoacoustic Emissions / OAEs) αποτελούν μια αντικειμενική μέθοδο εκτίμησης της λειτουργίας του κοχλία και εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια για την πρώιμη διάγνωση της βαρηκοΐας στην παιδική ηλικία και για τη διαφορική διάγνωση των αιτιών της νευροαισθητήριας βαρηκοΐας σε όλο το ηλικιακό φάσμα.
Καταρχάς, αξίζει να σημειωθεί ότι οι ωτοακουστικές εκπομπές δεν αποτελούν ευθέως εκτίμηση της ακουστικής ικανότητας, όπως η τονική ακοομετρία. Πιο συγκεκριμένα, οι ωτοακουστικές εκπομπές αποτελούν ηχητικά κύματα χαμηλής έντασης που παράγονται από τα τριχωτά κύτταρα του κοχλία είτε αυτομάτως είτε μετά από τη χορήγηση ηχητικού ερεθίσματος.
Οι αυτόματες ωτοακουστικές εκπομπές είναι εκείνες που παράγονται χωρίς να χορηγηθεί ηχητικό ερέθισμα, ωστόσο, δεν εφαρμόζονται ευρέως καθώς συναντώνται στο 50-60% των ατόμων με φυσιολογική ακοή. Από την άλλη, οι προκλητές ωτοακουστικές εκπομπές είναι εκείνες που παράγονται μετά από χορήγηση ηχητικού ερεθίσματος και εφαρμόζονται ευρέως καθώς συναντώνται στο 95-100% των ατόμων με φυσιολογική ακοή. Στις προκλητές ωτοακουστικές εκπομπές περιλαμβάνονται οι παροδικά προκλητές ωτοακουστικές εκπομπές (transiently evoked OAEs) και οι ωτοακουστικές εκπομπές – προιόντα παραμόρφωσης (OAEs – Distortion Products).
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων των ωτοακουστικών εκπομπών, αν και φαίνεται απλή, δεν είναι. Σε πρώτη φάση, πριν ακόμα διενεργηθούν, πρέπει να γίνει έλεγχος σε κάθε αυτί ξεχωριστά με ωτομικροσκόπηση, καθώς η παρουσία βύσματος κυψελίδας στον έξω ακουστικό πόρο ή οποιαδήποτε παθολογία αυτού μπορεί να μην επιτρέπει τη διενέργεια των ωτοακουστικών εκπομπών. Επίσης, η παθολογία του μέσου ωτός, όπως η εκκριτική ωτίτιδα, μπορεί να μην επιτρέπει την καταγραφή των ωτοακουστικών εκπομπών ανεξάρτητα από τη λειτουργική επάρκεια ή μη των τριχωτών κυττάρων του κοχλία. Εφόσον, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με τα παραπάνω, η παρουσία καταγραφής των ωτοακουστικών εκπομπών σημαίνει φυσιολογική λειτουργία των τριχωτών κυττάρων του κοχλία κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ωστόσο, δε διασφαλίζει τη φυσιολογική ακουστική ικανότητα, καθώς δε μπορεί να αποκλείσει την παθολογία του ακουστικού νεύρου και γενικότερα της κεντρικής ακουστικής οδού. Η δε απουσία καταγραφής ωτοακουστικών εκπομπών μπορεί να σημαίνει ύπαρξη παθολογίας στο επίπεδο του κοχλία με επακόλουθη νευροαισθητήρια βαρηκοΐα, κακή μέτρηση λόγω του εξεταστή ή της απουσίας συνεργασίας από τον εξεταζόμενο ή και κακή αρχική εκτίμηση από τον Ωτορινολαρυγγολόγο της παρουσίας παθολογίας στο έξω ή μέσο αυτί του ασθενούς.
Η σημασία των ωτοακουστικών εκπομπών έγκειται κυρίως στην έγκαιρη διάγνωση της παιδικής βαρηκοΐας και συνεπώς στην έγκαιρη αντιμετώπισή της.
Η απουσία έγκαιρης διάγνωσης της παιδικής βαρηκοΐας στα 4 (τέσσερα) πρώτα έτη της ζωής, και ακόμα πιο αυστηρά σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα στον 1ο (πρώτο) χρόνο της ζωής, μπορεί να έχει πολύ αρνητικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη της ομιλίας και των επικοινωνιακών δεξιοτήτων του παιδιού. Παράγοντες κινδύνου για παθολογία του κοχλία στη βρεφική ηλικία μπορούν να αποτελούν οι συγγενείς λοιμώξεις ή άλλες παθολογίες της μητέρας κατά τη διάρκεια της κύησης, οι περιγεννητικές επιπλοκές, ο πυρηνικός ίκτερος και η προωρότητα.
Σε ενήλικες, η εφαρμογή των ωτοακουστικών εκπομπών γίνεται ώστε να εξακριβωθεί η αιτιολογία της νευροαισθητήριας βαρηκοΐας, καθώς η απουσία καταγραφής τους υποδηλώνει παθολογία στο επίπεδο του κοχλία, ενώ η παρουσία καταγραφής τους μπορεί να υποδηλώνει παθολογία στο επίπεδο του ακουστικού νεύρου. Σε ότι αφορά ενήλικες με νευρολογικές διαταραχές ή διαταραχή των γνωστικών τους ικανοτήτων, οι ωτοακουστικές εκπομπές, μαζί με τα προκλητά ακουστικά δυναμικά, αποτελούν αντικειμενική μέθοδο εκτίμησης ακοής και της αξιολόγησης της νευροαισθητήριας βαρηκοΐας. Ακόμη, η αντικειμενικότητα των ωτοακουστικών εκπομπών και των προκλητών ακουστικών δυναμικών μπορεί να αποκαλύψει και μια υποκρινόμενη βαρηκοΐα.
Η διενέργεια των ωτοακουστικών εκπομπών είναι ατραυματική και ακίνδυνη, καθώς εφαρμόζεται στο αυτί του εξεταζόμενου μέσω μιας μαλακής πλαστικής θηλής ένα probe παραγωγής και ανίχνευσης ηχητικών ερεθισμάτων. Μπορούν να εφαρμοστούν ως διαγνωστική μέθοδος τόσο σε βρέφη και παιδιά, όσο και σε ενήλικες. Η διάρκεια της εξέτασης εξαρτάται και από τη συνεργασία του ασθενούς. Όντας αντικειμενική μέθοδος, δεν εξαρτάται από τις «απαντήσεις» του ασθενούς και γι’ αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε βρέφη, σε παιδιά κάτω των 5 (πέντε) ετών και σε νευρολογικούς ασθενείς ή σε ασθενείς με έκπτωση των γνωστικών τους ικανοτήτων. Επίσης, η διενέργειά τους μπορεί να γίνει σε ασθενή σε αφύπνιση, σε ασθενή που κοιμάται (πχ βρέφος) ή ακόμα και υπό μέθη ή γενική αναισθησία.
Στο Ιατρείο μου, οι ωτοακουστικές εκπομπές που εφαρμόζονται είναι του τύπου DPOAEs (Distortion Products OAEs) καλύπτοντας το διαγνωστικό φάσμα της λειτουργίας του κοχλία, τόσο σε ενήλικες, όσο και σε παιδιά. Σε ότι αφορά τους ενήλικες, οι ωτοακουστικές εκπομπές διενεργούνται με τον ασθενή σε αφύπνιση και συνήθως σε καθιστή θέση, ανώδυνα και σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Σε ότι αφορά τα παιδιά και τους νευρολογικούς ασθενείς η διενέργεια των ωτοακουστικών εκπομπών δε διαφέρει πρακτικά από εκείνη των ενηλίκων παρά μόνο εξατομικευμένες διαφορές ανάλογα με τη συνεργατικότητα του ασθενούς και τα ενδεχόμενα νευρολογικά προβλήματα θέσης και στάσης του σώματος. Σε ότι αφορά βρέφη, προτιμάται η μη χρήση κατασταλτικών φαρμάκων. Αντίθετα, δίνεται χρόνος στο γονέα ώστε να κοιμηθεί φυσικά το βρέφος και κατόπιν να γίνει η μέτρηση των ωτοακουστικών εκπομπών.
Βιβλιογραφία
Αργύρης Γ, Παπαδοπούλου Σ. Εγκεφαλικές Συζυγίες: Λειτουργία, Διαγνωστικές Προσεγγίσεις, Θεραπευτικές Παρεμβάσεις, Εκδόσεις Ροτόντα 2020
Al-Salim S, Tempero RM, Johnson H, Merchant GR. Audiologic Profiles of Children With Otitis Media With Effusion. Ear Hear. 2021 Mar 26;42(5):1195-1207.
Couto CM, Carvallo RM. The effect external and middle ears have in otoacoustic emissions. Braz J Otorhinolaryngol. 2009 Jan-Feb;75(1):15-23.
Kaveh M, Mirjalali SN, Shariat M, Zarkesh MR. Perinatal factors influencing the neonatal hearing screening results. BMC Pediatr. 2021 Jan 6;21(1):15.
Lonsbury-Martin BL, Martin GK, McCoy MJ, Whitehead ML. New approaches to the evaluation of the auditory system and a current analysis of otoacoustic emissions. Otolaryngol Head Neck Surg. 1995 Jan;112(1):50-63.
Seethapathy J, Boominathan P, Uppunda AK, Ninan B. Distortion product otoacoustic emissions in very preterm infants: A longitudinal study. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2021 Jul;146:110745.
Thompson S, Henin S, Long GR. Negative Middle Ear Pressure and Composite and Component Distortion Product Otoacoustic Emissions. Ear Hear. 2015 Nov-Dec;36(6):695-704.
Zelle D, Dalhoff E, Gummer AW. Objective audiometry with DPOAEs : New findings for generation mechanisms and clinical applications.HNO. 2017 Aug;65(Suppl 2):122-129.