ΒραχΥς ΧαλινΟς ΓλΩσσας (ΑγκυλογλωσσΙα)
Ο βραχύς χαλινός της γλώσσας ή αγκυλογλωσσία αποτελεί μια εκ γενετής ανατομική ανωμαλία, αν και κατά κάποιους θεωρείται ως ανατομική παραλλαγή. Πιθανότητα να υπάρχει και κληρονομική συσχέτιση. Επίσης, πρέπει πάντα να διερευνάται και η συνύπαρξη άλλων οργανικών ανωμαλιών της στοματικής κοιλότητας και του προσώπου. Στα παλαιότερα έτη της κλινικής πράξης πιστεύεται ότι υπήρξε υποδιάγνωση αυτής της παθολογίας. Ωστόσο, δεν πρέπει να γίνεται ούτε και υπερδιάγνωση και χειρουργική υπερδιόρθωση της κατάστασης, καθώς αρκετά συχνά κατά τη γέννηση τίθεται εσφαλμένα σε πολλά νεογνά η υπόνοια ύπαρξης βραχέος χαλινού κατά το κλάμα τους από κλινικούς και μη.
Ο χαλινός της γλώσσας είναι μια λεπτή κάθετη πτυχή στη μέση γραμμή που ενώνει τη μεσότητα της κάτω επιφάνειας της γλώσσας με το έδαφος του στόματος. Η ίδια η ύπαρξη του χαλινού της γλώσσας δεν αποτελεί μια παθολογική κατάσταση. Ωστόσο, αποτελεί παθολογική κατάσταση όταν ο χαλινός είναι πιο παχύς από το φυσιολογικό, πιο βραχύς και κυριότερα, όταν το πρόσθιο χείλος του βρίσκεται σε πιο πρόσθια θέση από το φυσιολογικό, με ακραία περίπτωση το πρόσθιο χείλος του χαλινού της γλώσσας να είναι στο ίδιο επίπεδο με το πρόσθιο χείλος-κορυφή της γλώσσας.
Η ύπαρξη βραχέος χαλινού της γλώσσας μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στην κινητικότητα της γλώσσας. Η πρώτη που διαγιγνώσκεται ακόμα και στη νεογνική ή βρεφική ηλικία είναι η αδυναμία πρόσθιας προώθησης της γλώσσας, δηλαδή η αδυναμία να βγάλει τη γλώσσα έξω από το στόμα ή να γλείψει τα χείλη του ή ακόμα και να θέσει εύκολα τη γλώσσα ανάμεσα από τις πρόσθιες φατνιακές αποφύσεις (ή τομείς οδόντες σε νήπια και παιδιά). Η δεύτερη διαταραχή της κινητικότητας είναι η αδυναμία ανύψωσης της γλώσσας ενδοστοματικά ή και εξωστοματικά. Ωστόσο, η κατάκτηση αυτής της κίνησης της γλώσσας γίνεται ούτως ή άλλως σταδιακά, ενώ στα μωρά υποβοηθάται σχεδόν πάντα από την ανύψωση της κάτω γνάθου (γναθική βοήθεια).Ένα άλλο κλινικό σημείο της ύπαρξης βραχέος χαλινού της γλώσσας είναι ο σχηματισμός «Y» ενδοστοματικά κατά το κλάμα του μωρού. Αυτός ο σχηματισμός προκύπτει από το πρόσθιο χείλος του χαλινού της γλώσσας που «τραβά» προς τα κάτω τη μεσότητα του πρόσθιου χείλους της γλώσσας. Αξίζει να σημειωθεί ότι το παραπάνω εύρημα σχεδόν πάντα συνυπάρχει και με τις προαναφερθείσες διαταραχές της κινητικότητας της γλώσσας.
Η κλινική εικόνα και συμπτωματολογία της κατάστασης του βραχέος χαλινού της γλώσσας εξαρτάται και από την ηλικία του ασθενούς. Κατά τη νεογνική και πρώτη βρεφική ηλικία, το νεογνό / βρέφος μπορεί να δυσκολεύεται κατά το θηλασμό λόγω κυρίως της αδυναμίας της πρόσθιας εξώθησης της γλώσσας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το παιδί να τραυματίζει περισσότερο από το φυσιολογικό τη θηλή της μητέρας του κατά το θηλασμό ή να παρατηρούνται ήπιοι τραυματισμοί στις πρόσθιες φατνιακές χώρες (περιοχή ούλων) άνω και κάτω γνάθου του μωρού αν τρέφεται με γάλα από μπιμπερό ή θήλαστρο. Είναι σχετιζόμενο και με τη σοβαρότητα της κατάστασης του βραχέος χαλινού της γλώσσας, η διαταραχή της σίτισης να έχει επιπτώσεις και στις καμπύλες ανάπτυξης του μωρού. Η ίδια η διαδικασία της φαρυγγικής κατάποσης είθισται να μην έχει πρόβλημα, καθώς η οπίσθια κίνηση της γλώσσας παραμένει φυσιολογική.
Κατά τη νηπιακή και παιδική ηλικία είναι πιο έκδηλες οι διαταραχές της άρθρωσης, καθώς διαταράσσεται η πρόσθια ανύψωση της γλώσσας με αποτέλεσμα να υπάρχει διαταραχή στην άρθρωση των λυρικών φωνημάτων («λ», «ρ») ή σπανιότερα και των οδοντικών φωνημάτων («τ», «δ» ,»θ»), καθώς η άρθρωση των τελευταίων μπορεί να υποβοηθεί και από την κίνηση της κάτω γνάθου. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η κατάκτηση των λυρικών φωνημάτων («λ», «ρ») κατακτάται υπό φυσιολογικές συνθήκες στην ηλικία των 4-5 ετών. Αρκετά σπάνια, μπορεί το πρόβλημα να διαγνωστεί στην εφηβεία ή και κατά την ενήλικη ζωή.
Σε πολλές χώρες, για την αξιολόγηση της ύπαρξης και της σοβαρότητας βραχέος χαλινού της γλώσσας, καθώς και για την ένδειξη χειρουργικής παρέμβασης ή μη, χρησιμοποιείται το διαγνωστικό εργαλείο BTAT (Bristol Tongue Assessment Tool) ή και το διαγνωστικό εργαλείο TABBY (Tongue-tie and Breastfed Babies) που αποτελεί εξέλιξη και οπτικοποίηση του προηγούμενου. Με βάση αυτό αξιολογούνται οι ακόλουθες τέσσερις παράμετροι: α) όψη και σχήμα γλώσσας (κατά πόσο διακρίνεται ο σχηματισμός «Υ»), β) πρόσθιο όριο ένωσης χαλινού με την κάτω επιφάνεια της γλώσσας (όσο πιο μπροστά βρίσκεται το όριο, τόσο πιο παθολογικό θεωρείται), γ) ικανότητα ανύψωσης γλώσσας, δ) ικανότητα πρόσθιας προώθησης της γλώσσας. Κάθε παράμετρος μπορεί να λάβει τιμή 0, 1 και 2. Προσθέτοντας τις τιμές βγαίνει ένα τελικό score βάσει του οποίου έχουμε τα εξής αποτελέσματα: i) 8 προσδιορίζει το φυσιολογικό, ii) 6-7 θεωρείται το όριο μεταξύ φυσιολογικού και παθολογικού, iii) <5 θεωρείται ως παθολογικό.
Η διατομή του βραχέος χαλινού της γλώσσας μπορεί να γίνει υπό τοπική αναισθησία ή μέθη ή γενική αναισθησία. Στους πρώτους μήνες της ζωής και σε συνεργάσιμα παιδιά σχολικής ηλικίας μπορεί να γίνει υπό τοπική αναισθησία. Κατά τη νηπιακή και προσχολική ηλικία, καθώς και σε μη συνεργάσιμα παιδιά σχολικής ηλικίας αυτή η επέμβαση γίνεται υπό μέθη ή γενική αναισθησία. Η διατομή μπορεί να γίνει με χειρουργικό ψαλίδι, με ή χωρίς τη συνοδή χρήση διπολικής διαθερμίας. Η χρήση laser μπορεί να εφαρμοστεί επίσης. Συνήθως, η περιοχή δεν εμφανίζει σημαντική αιμορραγία, ωστόσο, η χρήση διπολικής διαθερμίας ή laser επιτυγχάνει πιο αποτελεσματική αιμόσταση σε σύγκριση με την χρήση μόνο του χειρουργικού ψαλιδιού και την άσκηση πίεσης για λίγα λεπτά στην περιοχή. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να είναι απαραίτητη και η χρήση απορροφήσιμων ραμμάτων. Σε κάθε περίπτωση, μετεγχειρητικά σχηματίζεται αφθώδης σχηματισμός στην περιοχή με παρουσία ινικής που εξαφανίζεται σταδιακά σε 10-15 ημέρες. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε λίγες αλλά σοβαρές περιπτώσεις, ανεξαρτήτως ηλικίας, όπου ο χαλινός είναι ιδιαίτερα παχύς, οριοθετείται σε αρκετά πρόσθια θέση και είναι ιδιαίτερα βραχύς, μπορεί να χρειαστεί και πλαστική του χαλινού της γλώσσας υπό τοπική ή γενική αναισθησία.
Σημαντική είναι κατά την αξιολόγηση και θεραπεία του βραχέος χαλινού της γλώσσας η συνεργασία του Παιδιάτρου με τον Ωτορινολαρυγγολόγο και ενδεχομένως και το Λογοθεραπευτή. Στη βρεφική ηλικία συνήθως ο Παιδίατρος υποπτεύεται ή εντοπίζει το πρόβλημα και ο Ωτορινολαρυγγολόγος το επιβεβαιώνει προχωρώντας στην αντιμετώπισή του. Στη νηπιακή και παιδική ηλικία, ακόμα και μετά τη χειρουργική αντιμετώπιση, είθισται να γίνεται και λογοθεραπευτική αξιολόγηση και θεραπευτικές συνεδρίες. Ωστόσο, πρέπει στην παιδική ηλικία να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή κατά την παιδιατρική και ωτορινολαρυγγολογική αξιολόγηση, καθώς σε περιπτώσεις φυσιολογικής κινητικότητας της γλώσσας σε ισχύ και εύρος είναι ατελέσφορη η χειρουργική προσέγγιση, και αρκεί η παιδιατρική και λογοθεραπευτική αξιολόγηση συνοδευόμενη από λογοθεραπευτικές συνεδρίες.
Βιβλιογραφία
Ingram J, Copeland M, Johnson D, Emond A. The development and evaluation of a picture tongue assessment tool for tongue-tie in breastfed babies (TABBY). Int Breastfeed J. 2019 Jul 16;14:31.
Mills N, Pransky SM, Geddes DT, Mirjalili SA. What is a tongue tie? Defining the anatomy of the in-situ lingual frenulum. Clin Anat. 2019 Sep;32(6):749-761.
O’Shea JE, Foster JP, O’Donnell CP, Breathnach D, Jacobs SE, Todd DA, Davis PG. Frenotomy for tongue-tie in newborn infants. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Mar 11;3(3):CD011065.
Shekher R, Lin L, Zhang R, Hoppe IC, Taylor JA, Bartlett SP, Swanson JW. How to Treat a Tongue-tie: An Evidence-based Algorithm of Care. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2021 Jan 25;9(1):e3336.
Wang J, Yang X, Hao S, Wang Y. The effect of ankyloglossia and tongue-tie division on speech articulation: A systematic review. Int J Paediatr Dent. 2022 Mar;32(2):144-156.
Walsh J, Tunkel D. Diagnosis and Treatment of Ankyloglossia in Newborns and Infants: A Review. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2017 Oct 1;143(10):1032-1039.
Walsh J, McKenna Benoit M. Ankyloglossia and Other Oral Ties. Otolaryngol Clin North Am. 2019 Oct;52(5):795-811.
Wright JE. Tongue-tie. J Paediatr Child Health. 1995 Aug;31(4):276-8.




