ΒΥΣΜΑ ΚΥΨΕΛΙΔΑΣ ΩΤΟΣ
Το βύσμα κυψελίδας (ή κυψέλης) ωτός είναι ένα από τα πιο συχνά αίτια προσέλευσης σε Ωτορινολαρυγγολογικό Ιατρείο. Δεν αποτελεί απαραίτητα μια παθολογική κατάσταση. Στην πραγματικότητα αποτελεί μια μαλακής ή σκληρής σύστασης μάζα που υπάρχει απλά στον έξω ακουστικό πόρο ή τον φράσει. Αυτή η μάζα αποτελείται από σωρούς επιδερμιδικού επιθηλίου ως αποτέλεσμα του μηχανισμού αυτοκαθαρισμού του έξω ακουστικού πόρου, καθώς και τριχών του έξω ακουστικού πόρου που έχουν αποπέσει και των εκκρίσεων των κυψελιδοποιών και σμηγματογόνων αδενών του έξω ακουστικού πόρου.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθούμε στο μηχανισμό αυτοκαθαρισμού του έξω ακουστικού πόρου. Πιο συγκεκριμένα, τα επιθηλιακά κύτταρα του έξω ακουστικού πόρου διαθέτουν μεταναστευτική ιδιότητα με κατεύθυνση από τον τυμπανικό υμένα προς την οστέινη μοίρα του έξω ακουστικού πόρου και κατόπιν προς τη χόνδρινη μοίρα του έξω ακουστικού πόρου. Επίσης, σταδιακά αυτά τα επιθηλιακά κύτταρα αποπίπτουν σχηματίζοντας ή όχι σωρούς με τα υπόλοιπα προαναφερθέντα συστατικά εντός του έξω ακουστικού πόρου. Ακόμη ανάλογα με τη γενετική προδιάθεση (πιθανώς ως μενδελικό χαρακτηριστικό), το βύσμα κυψελίδας μπορεί να τείνει να έχει ξηρή (ως επί απολέπισης) ή παχύρευστη υφή.
Υπάρχουν διάφοροι προδιαθεσικοί παράγοντες για την ανάπτυξη του βύσματος κυψελίδας στον έξω ακουστικό πόρο, καθώς και για την δημιουργία απόφραξης του έξω ακουστικού πόρου από το βύσμα. Ανάμεσα σε αυτούς αναφέρονται οι εξής: γενετική προδιάθεση, συχνή και κακή χρήση βαμβακοφορέων αυτοκαθαρισμού (ή και χρήση άλλων αντικειμένων για τον ίδιο σκοπό), συχνός χημικός ή μηχανικός ερεθισμός του έξω ακουστικού πόρου, δερματολογικές παθήσεις (πχ έκζεμα έξω ακουστικού πόρου, σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, ψωρίαση), στένωση έξω ακουστικού πόρου (ιδιοπαθής, μετατραυματική ή μετεγχειρητική), εξοστώσεις ή οστέωμα του έξω ακουστικού πόρου.
Η κλινική εικόνα ποικίλει, ανάλογα με τη θέση του βύσματος κυψελίδας και με το κατά πόσο φράσσει τον έξω ακουστικό πόρο. Η δε συμπτωματολογία μπορεί να αφορά το ένα ή και τα δύο αυτιά, συμμετρικά ή ασύμμετρα. Η συχνότερη εκδήλωση αφορά το αίσθημα πληρότητας του ωτός, την ενδεχόμενη μείωση της ακουστικής οξύτητας (αναστρέψιμη βαρηκοΐα αγωγιμότητας) και τις συνοδές εμβοές. Μπορεί να συνυπάρχει ωταλγία, ειδικά σε περιπτώσεις συνοδής εξωτερικής ωτίτιδας λόγω της προσπάθειας αυτοκαθαρισμού από τον ίδιο τον ασθενή. Ακόμη, ειδικά σε παιδιά και ηλικιωμένους, μπορεί να συνυπάρχει και ξένο σώμα στον έξω ακουστικό πόρο (πχ τμήμα βαμβακοφορέα).
Η διάγνωση τίθεται από την κλινική εικόνα και την ωτομικροσκόπηση. Μέτρηση της ακουστικής οξύτητας δεν είναι απαραίτητη, ωστόσο, μπορεί να διενεργηθεί μέσω της τονικής ακοομετρίας μετά την επιτυχή αφαίρεση του βύσματος κυψελίδας. Για λόγους πληρότητας, ίσως χρειαστεί και η διενέργεια τυμπανομετρίας μετά την αφαίρεση του βύσματος κυψελίδας.
Η αντιμετώπιση αφορά την αφαίρεση του βύσματος κυψελίδας υπό ωτομικροσκόπηση με χρήση αναρρόφησης συχνά υποβοηθούμενης από τη χρήση ωτολαβίδας ή ειδικού αγκίστρου. Η ενστάλλαξη ειδικών ωτικών σταγόνων ή ειδικών ωτικών spray μπορεί να απαιτηθεί για να «μαλακώσει» το βύσμα κυψελίδας και να αφαιρεθεί πιο εύκολα βύσμα κυψελίδας σκληρής σύστασης είτε κατά τη διάρκεια του καθαρισμού υπό ωτομικροσκόπηση είτε ως προετοιμασία για λίγες μέρες (πχ μία εβδομάδα) και κατόπιν καθαρισμό υπό ωτομικροσκόπηση. Ο διακλυσμός του έξω ακουστικού πόρου με χλιαρό νερό τείνει να εγκαταλειφθεί ως μέθοδος καθαρισμού του βύσματος κυψελίδας, ενώ αποτελεί σαφή αντένδειξη σε υπόνοια διάτρησης της τυμπανικής μεμβράνης. Σε περίπτωση συνύπαρξης εξωτερικής ωτίτιδας χορηγείται αντιβιοτική αγωγή υπό μορφή ωτικών σταγόνων ή και από το στόμα, ενώ δεν είναι σπάνια η αδυναμία ακόμα και μερικού καθαρισμού του βύσματος κυψελίδας λόγω της συνοδής επώδυνης ωτοσκόπησης.
Βιβλιογραφία
Aaron K, Cooper TE, Warner L, Burton MJ. Ear drops for the removal of ear wax.
Cochrane Database Syst Rev. 2018 Jul 25;7(7):CD012171.
Aung T, Mulley GP. Removal of ear wax. BMJ. 2002 Jul 6;325(7354):27.
Naples JG. Understanding Ear Wax (Cerumen) and Ear Cleanings. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2022 Apr 1;148(4):388.
Poulton S, Yau S, Anderson D, Bennett D. Ear wax management. Aust Fam Physician. 2015 Oct;44(10):731-4.